Crynodeb Cenedlaethol

Upper level

Mae Llefydd Llewyrchus Cymru wedi ei seilio ar yr un fethodoleg â Mynegai Llefydd Llewyrchus (ar gyfer Lloegr), ac yn rhannu’r un strwythur Dimensiynau, Parthau ac Is-barthau. Fodd bynnag, mae’r data dangosyddion sy’n cyfrannu at y sgoriau ar y lefelau hyn yn amrywio o ganlyniad i natur ddatganoledig rhai o’r meysydd sy’n dod o dan y dangosyddion. Pan fydd dangosyddion yn amrywio, mae Llefydd Llewyrchus Cymru yn defnyddio egwyddor ‘ffit-orau’ i atgynhyrchu’r dangosyddion ym Mynegai Llefydd Llewyrchus. Mae mwy o fanylion am sut mae Llefydd Llewyrchus Cymru yn gweithio i’w gweld yn y tab Methodoleg.

Mae sgoriau yn Llefydd Llewyrchus Cymru yn gysylltiedig â chyfartaledd Cymru am y flwyddyn benodol honno. Mae hyn yn golygu na ddylai’r Mynegai gael ei ddefnyddio i gymharu sgoriau un ardal dros amser. Hefyd, bydd newidiadau yn y rhestr ddangosyddion yn effeithio ar gymaradwyedd y sgoriau dros amser.

Oherwydd y gwahaniaeth yn y dangosyddion sy’n cael eu defnyddio, nid yw’n bosibl cymharu ardaloedd yng Nghymru ag ardaloedd yn Lloegr ychwaith.

Yn dibynnu pryd cafodd diweddariadau am ddangosyddion eu cyhoeddi diwethaf a’r cyfnod mae’r rhain yn ei drafod, mae’n bosibl bod rhywfaint o’r data dangosyddion a ddefnyddir yn y diweddariad hwn yn dangos effaith COVID-19 (o Fawrth 2020 ymlaen). Rhoddwn ddadansoddiad pellach o’r dangosyddion mae hyn yn berthnasol iddynt a’r effaith ar ddata dangosyddion a sgoriau yn nes ymlaen.

Dyma bedwaredd flwyddyn sgoriau Llefydd Llewyrchus Cymru. Gwelir yr unig newidiadau i ddangosyddion am eleni yn is-barth yr Amgylchedd Lleol. Rydym wedi disodli’r dangosydd blaenorol a edrychodd ar fynediad i fannau gwyrdd gyda dau ddangosydd newydd sy’n mesur mynediad eiddo domestig i ardd breifat ac i barciau a mannau gwyrdd cyhoeddus. Mae’r newidiadau hyn yn cael eu hadlewyrchu yn y rhestr gyflawn o ddangosyddion, y gallwch ei gweld drwy’r tab “Rhestr Ddangosyddion” uchod.

Oherwydd y fethodoleg, mae’r sgoriau dimensiwn yn dangos yr amrywiaeth leiaf o’r cymedr o unrhyw ran o’r Mynegai. Mae’r sgoriau’n amrywio o 3.59 (am Amodau Lleol ym Mlaenau Gwent) i 7.29 (Cydraddoldeb ar Ynys Mon).

Dim ond Castell-nedd Port Talbot a Rhondda Cynon Taf sydd â sgoriau dimensiwn sydd i gyd islaw cyfartaledd Cymru, er bod gan y ddau o leiaf dau ddimensiwn o fewn 1 marc i gyfartaledd Cymru.

Mae gan 15 o ardaloedd awdurdod lleol ddau sgôr dimensiwn uwchlaw cyfartaledd Cymru, ac mae gan un ardal awdurdod lleol, sef Conwy, bob un o’r tri sgôr dimensiwn uwchlaw cyfartaledd Cymru.

Y tri sgôr uchaf ar lefel dimensiynau (Ynys Mon, Conwy a Cheredigion) yn y dimensiwn Cydraddoldeb

Amodau lleol

Mae'r dimensiwn amodau lleol hyn yn cynnwys pum parth, sef:

  • Lle a'r amgylchedd
  • Iechyd meddyliol a chorfforol
  • Addysg a dysgu
  • Gwaith a'r economi leol
  • Pobl a'r gymuned.

Ar lefelau parthau, mae’r sgoriau yn amrywio o 2.29 (am Iechyd meddyliol a chorfforol ym Mlaenau Gwent) i 7.07 yn Sir Fynwy.

Mae ardal pob awdurdod lleol yn sgorio uwchlaw cyfartaledd Cymru am o leiaf un parth.

Mae gan chwech ardal awdurdod lleol o leiaf bedwar sgôr parth uwchlaw cyfartaledd Cymru, gyda Bro Morgannwg yr unig awdurdod i wneud hynny ym mhob un o'r pum parth.

O fewn dimensiwn amodau lleol, mae 18 is-barth. Ar lefel hon yr offeryn, gyda llai o ddangosyddion yn cyfrannu at y sgoriau, mae mwy o amrywiaeth yn y sgoriau ar draws ardaloedd awdurdodau lleol.

Mae'r sgoriau yn amrywio o 0.62 (am Ynysu cymdeithasol yn Nhorfaen) i 8.92 (am Farwolaethau a disgwyliad oes yn Sir Fynwy).

Mae'r sgoriau yn dangos nad oes yr un ardal sy’n dda iawn neu’n wael iawn ar draws pob un o’r is-barthau. Er y gwelir y sgoriau isaf yng Nghymoedd y De yn fwyaf aml, mae gan yr ardaloedd hyn rai o’r sgoriau is-barth uchaf o fewn amodau lleol hefyd. Er enghraifft, er bod gan Flaenau Gwent naw sgôr islaw 3.5 marc, mae ganddo hefyd y sgôr uchaf o bob ardal awdurdod lleol am is-barthau’r amgylchedd lleol a Thai.

Yn yr un modd, mae gan ardal awdurdod lleol Merthyr Tudful saith sgôr is-barth islaw 3.5 marc, ond y sgôr uchaf am swyddi Da a’r ail sgôr uchaf am yr amgylchedd lleol a'r drydedd sgôr uchaf cyfartal ar gyfer ynysu Cymdeithasol.

Ar ben arall y raddfa, mae gan Bowys pump sgôr uwchlaw 6.5 marc, ond y sgôr isaf yng Nghymru am Drafnidiaeth.

Cynaladwyedd

Mae'r dimensiwn Cynaladwyedd bellach yn cynnwys tri is-barth, sef:

  • Seilwaith gwyrdd
  • Gwastraff
  • Defnydd ynni.

Mae'r sgoriau yn yr is-barthau hyn yn amrywio o 1.32 (am ddefnydd Ynni yng Nghastell-nedd Port Talbot) i 7.32 yn Nhorfaen. Fodd bynnag, mae gan Gastell-nedd Port Talbot y pumed sgôr uchaf hefyd o’r holl ardaloedd awdurdod lleol am seilwaith gwyrdd.

Mae gan dau ardal awdurdod lleol sgoriau is-barth islaw cyfartaledd Cymru: Gwynedd a Sir Fflint, er bod gan y ddau ohonynt sgoriau is-barth o fewn 0.5 i farc ar gyfartaledd Cymru.

Mae gan dair ardal awdurdod lleol (Pen-y-bont ar Ogwr, Blaenau Gwent a Chasnewydd) sgoriau uwchlaw cyfartaledd Cymru ym mhob un o’r tri is-barth.

Cydraddoldeb

Mae gan y dimensiwn Cydraddoldeb dri is-barth:

  • Anghydraddoldeb iechyd
  • Anghydraddoldeb incwm
  • Anghydraddoldeb cyflogaeth.

Mae'r sgoriau yn amrywio o 2,47 (am anghydraddoldeb Cyflogaeth yng Nghastell-nedd Port Talbot) i 9.08 (am anghydraddoldeb Iechyd yng Ngwynedd). Fodd bynnag, mae Castell-nedd Port Talbot hefyd yn sgorio uwchlaw cyfartaledd Cymru am yr is-barthau eraill; anghydraddoldeb Incwm ac Iechyd.

Dim ond un ardal awdurdod lleol, sef Rhondda Cynon Taf, sy’n sgorio islaw cyfartaledd Cymru ym mhob un o’r tri is-barth, ond mae’r tri sgôr i gyd o fewn 0.9 marc i gyfartaledd Cymru.

Mae pedair ardal awdurdod lleol yn sgorio uwchlaw cyfartaledd Cymru ym mhob un o’r tri is-barth: Ynys Mon, Ceredigion Powys ac Abertawe.

Amodau ardal

Parthau

Is-barthau

Dangosydd

Disgrifiad

Ffynhonnell

Lle a'r amgylchedd

Amgylchedd lleol

Gorchudd tir gwyrdd

Swm % y gorchudd man gwyrdd trefol a man gwyrdd naturiol (dosbarthiad gorchudd tir Corine)

Prifysgol Sheffield

Agosrwydd at fan gwyrdd

Mynediad i ofod gardd preifat - % yr eiddo sydd â mynediad i ardd breifat neu ofod awyr agored

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Agosrwydd at fan gwyrdd

Mynediad i barciau cyhoeddus a chaeau chwarae - pellter cyfartalog (m) i'r parc, yr ardd gyhoeddus neu'r cae chwarae agosaf

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Crynodiad NO2 *

Crynodiad nitrogen deuocsid (NO₂) mewn lleoliadau anheddau preswyl (microgramau/m3)

Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru

Trafnidiaeth

Teithio llesol

Canran yr ymatebwyr sy’n mynd i’r gwaith drwy deithio llesol

Cyfrifiad 2011

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Traffig ceir

Mil milltir cerbyd gan draffig ceir am bob 1,000 o’r boblogaeth

Adran Trafnidiaeth

Cyfradd damweiniau traffig

Cyfradd damweiniau traffig ffordd (am bob 1,000 o’r boblogaeth)

Llywodraeth Cymru

Mynediad i wasanaethau

Amser cyfartalog a gymerir i gael mynediad i 8 gwasanaeth ar gludiant cyhoeddus

Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru

Llywodraeth Cymru

Diogelwch

Troseddwyr Ifanc tro cyntaf

Pobl sy’n mynd i mewn i’r system cyfiawnder troseddol am y tro cyntaf (am bob 100,000 o’r boblogaeth 10-17 blwydd oed)

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Mynegai Difrifoldeb Trosedd

Mynegai Difrifoldeb Trosedd

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Cyfradd troseddau a digwyddiadau sy’n gysylltiedig â chamdriniaeth ddomestig

Cyfradd (am bob 1,000 o’r boblogaeth) troseddau a digwyddiadau sy’n gysylltiedig â chamdriniaeth ddomestig a gofnodir gan yr heddlu, fesul ardal heddluoedd

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Ofn troseddau*

Canran y bobl sy’n teimlo’n ddiogel yn eu cartref, yn cerdded yn yr ardal leol, ac wrth deithio (25+ oed)

Arolwg Cenedlaethol Cymru

Llywodraeth Cymru

Tai

Fforddadwyedd tai

Cymhareb pris tai canolrifol ag enillion gros seiliedig ar y gweithle

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Niferoedd digartref

Nifer y teuluoedd y derbynnir eu bod yn ddigartref ac mewn angen blaenoriaethol (Adran 75) (am bob 10,000 o deuluoedd)

Llywodraeth Cymru

 

Ansawdd tai

Canran yr aelwydydd sy’n debygol o fod mewn ansawdd gwael (sydd mewn cyflwr gwael neu’n cynnwys peryglon difrifol)

Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru

 

 

 

 

 

Iechyd meddwl a corfforol

Ymddygiadau peryglus ac iach

Cyfradd gordewdra plant

Canran y plant 5 oed â phwysau iach; Rhaglen Mesur Plant

Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru

Plant sy’n cymryd rhan mewn chwaraeon 3 gwaith neu fwy yr wythnos

Canran y plant sy’n cymryd rhan mewn chwaraeon 3 gwaith neu fwy yr wythnos

Chwaraeon Cymru

Beichiogrwydd merched yn eu harddegau

Cyfradd feichiogi am bob 1,000 o fenywod 15-17 blwydd oed

Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru

Dulliau iach o fyw - oedolion

Canran yr oedolion sydd ond yn cyflawni 1 neu lai o’r 5 ymddygiad dull iach o fyw diffiniedig (wedi’i safoni yn ôl oedran)

Arolwg Cenedlaethol Cymru

Llywodraeth Cymru

Statws iechyd cyffredinol

Anabledd goddrychol

Canran yr oedolion sy’n adrodd bod yn rhydd rhag afiechyd cyfyngus

Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru

Iechyd goddrychol

Canran yr oedolion 16+ blwydd oed sy’n adrodd iechyd ‘da’ neu ‘da iawn’

Arolwg cenedlaethol ar gyfer cymru

Marwolaethau a disgwyliad oes

Cyfradd marwolaethau ataliadwy

Y gyfradd marwolaethau o achosion sy’n ataliadwy

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Disgwyliad oes

Disgwyliad oes cyfartalog adeg geni (blynyddoedd)

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Iechyd meddwl

Llesiant meddwl ymhlith oedolion

Graddfa llesiant Warwig-Caeredin (wedi’i safoni yn ôl oedran)

Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru

 

 

 

 

 

Addysg a dysgu

Addysg a dysgu i oedolion

Oedolion â sgiliau lefel isel

Canran y bobl oedran gweithio heb unrhyw gymwysterau - 16-64 oed

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Cyfranogiad mewn addysg oedolion

Dysgwyr unigryw (am bob 1,000 o’r boblogaeth) sydd wedi ymrestru mewn sefydliadau Addysg Bellach mewn darpariaethau dysgu seiliedig ar waith (25+ oed)

Llywodraeth Cymru

Prentisiaethau

Cyfradd dechrau prentisiaethau

Llywodraeth Cymru

Addysg a dysgu i blant

Cyrhaeddiad addysgol plant

Sgôr pwyntiau cyfartalog CA4 yn y pynciau craidd (Mathemateg, Saesneg/Cymraeg, Gwyddoniaeth)

Llywodraeth Cymru

Parodrwydd am ysgol

Canran yr holl blant 7 oed yn cyflawni’r lefel ddisgwyliedig ar ddiwedd y Cyfnod Sylfaen

Llywodraeth Cymru

 

 

 

 

 

Gwaith a'r economi leol

Diweithdra

Cyfradd ddiweithdra

Canran y bob sy’n weithgar yn economaidd sy’n ddi-waith

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Swyddi da

Boddhad ar swydd*

Canran yr oedolion sy’n ‘weddol’ fodlon neu’n fodlon ‘iawn’ ar eu swyddi

Arolwg Cenedlaethol Cymru

Llywodraeth Cymru

Gweithio 49+ o oriau

Canran y boblogaeth oedran gweithio sy’n gweithio 49 awr neu fwy

Cyfrifiad 2011

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Amddifadedd

Amddifadedd materol*

Canran y bobl sy’n byw mewn aelwydydd lle mae amddifadedd materol

Arolwg Cenedlaethol Cymru

Llywodraeth Cymru

Busnes lleol

Busnes lleol

Cymhareb mentrau ag unedau lleol

Swyddfa Ystadegau Gwladol

 

 

 

 

 

Pobl a chymuned

Cyfranogiad

Pleidleisio mewn etholiad

Y cyfanswm a bleidleisiodd (gan gynnwys pleidleisiau post a wrthodwyd a phleidleisiau a wrthodwyd adeg eu cyfrif) yn Refferendwm yr Undeb Ewropeaidd yng Nghymru

Y Comisiwn Etholiadol

% y bobl sy’n gwirfoddoli*

Canran y bobl sy’n gwirfoddoli

Arolwg Cenedlaethol Cymru

Llywodraeth Cymru

Gallu dylanwadu ar benderfyniadau sy’n effeithio ar eu hardal leol *

Canran sy’n teimlo eu bod yn gallu dylanwadu ar benderfyniadau sy’n effeithio ar eu hardal leol

Arolwg Cenedlaethol Cymru

Llywodraeth Cymru

Diwylliant

Mynegai treftadaeth

Mynegai Treftadaeth y Gymdeithas Frenhinol er Hybu’r Celfyddydau, Gweithgynhyrchion a Masnach – Is-fynegai gweithgareddau

Y Gymdeithas Frenhinol er hybu'r Celfyddydau, Gweithgynhyrchion a Masnach

Ynysu cymdeithasol

Unigedd cymdeithasol ymhlith oedolion*

Canran y bobl 16+ oed sy’n teimlo’n unig

Arolwg Cenedlaethol Cymru

Llywodraeth Cymru

Cydlyniant cymunedol

Ymdeimlad o berthyn*

Canran y bobl sy’n cytuno bod cydlyniant cymunedol da yn eu hardal leol

Arolwg Cenedlaethol Cymru

Llywodraeth Cymru

Mynegai chwalfa gymdeithasol

Mynegai chwalfa gymdeithasol

Swyddfa Ystadegau Gwladol

           

[*] Dyma ddangosyddion a ddefnyddir gan Lywodraeth Cymru fel rhan o set ddata Dangosyddion Cenedlaethol Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Am fwy o wybodaeth gweler https://llyw.cymru/dangosyddion-cenedlaethol-mapio-ir-nodau-llesiant-nodau-datblygu-cynaliadwy-cu?_ga=2.244301125.1194998502.1583493164-91634048.1572259267.

Cynaliadwyedd

Parthau

Is-barth

Dangosydd

Disgrifiad

Ffynhonnell

Cynaliadwyedd

Seilwaith gwyrdd

 

Effeithlonrwydd ynni cartref

Canran yr eiddo cofrestredig â gradd EPC domestig o C neu uwch

Gov.UK

Ôl-troed ecolegol*

Ôl-troed ecolegol y pen

Llywodraeth Cymru

Ynni adnewyddadwy a gynhyrchir

Ynni a gynhyrchir mewn prosiectau ynni adnewyddadwy mawr y pen

Yr Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol

Seilwaith gwyrdd

Generadu gwastraff

Cyfanswm y gwastraff trefol sy’n cael ei gasglu/ailgylchu y pen

Llywodraeth Cymru

Ailgylchu cartref

Canran y gwastraff cartref sy’n cael ei ailgylchu

Llywodraeth Cymru

Defnydd ynni

 

Defnydd ynni cartref

Defnydd ynni cartref (cyfwerth â thunelli o olew) y pen

Gov.UK

Allyriannau CO2

Amcangyfrifon o allyriannau CO2 y pen; sectorau diwydiant, domestig a thrafnidiaeth

Yr Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol

[*] Dyma ddangosyddion a ddefnyddir gan Lywodraeth Cymru fel rhan o set ddata Dangosyddion Cenedlaethol Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Am fwy o wybodaeth gweler https://llyw.cymru/dangosyddion-cenedlaethol-mapio-ir-nodau-llesiant-nodau-datblygu-cynaliadwy-cu?_ga=2.244301125.1194998502.1583493164-91634048.1572259267.

Cydraddoldeb

Parthau

Is-barth

Dangosydd

Disgrifiad

Ffynhonnell

Cydraddoldeb

 

Anghydraddoldeb iechyd

Mynegai llethr o anghydraddoldeb mewn disgwyliad oes adeg geni – cyfartaledd gwrywod a menywod (blynyddoedd SII)

Llywodraeth Cymru

 

Anghydraddoldeb incwm

Cymhareb ganradd 80/20 o enillion wythnosol

Arolwg Blynyddol am Oriau ac Enillion

Swyddfa Ystadegau Gwladol

Bwlch rhwng tâl y ddau ryw; gwahaniaeth absoliwt mewn enillion gros canolrifol yr awr rhwng dynion a menywod

Arolwg Blynyddol am Oriau ac Enillion

Swyddfa Ystadegau Gwladol

 

Anghydraddoldeb cyflogaeth

Bwlch yn y gyfradd gyflogaeth rhwng y sawl ag anhwylder iechyd hirdymor a’r gyfradd gyflogaeth gyffredinol

Iechyd Cyhoeddus Cymru

[*] Dyma ddangosyddion a ddefnyddir gan Lywodraeth Cymru fel rhan o set ddata Dangosyddion Cenedlaethol Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Am fwy o wybodaeth gweler https://llyw.cymru/dangosyddion-cenedlaethol-mapio-ir-nodau-llesiant-nodau-datblygu-cynaliadwy-cu?_ga=2.244301125.1194998502.1583493164-91634048.1572259267.